Posts tonen met het label houtskool. Alle posts tonen
Posts tonen met het label houtskool. Alle posts tonen

zaterdag 2 februari 2019

Tekenen met houtskool | Tekenen met houtskool heeft veel voordelen

Tekenen en schilderen | Houtskool


Tekenen met houtskool heeft veel voordelen


Het simpelste tekenmateriaal dat er is. Maar niet te onderschatten

Houtskool is misschien wel het simpelste tekenmateriaal dat de natuur heeft voortgebracht. Het is niet anders dan verkoold hout. Afhankelijk van het gebruikte hout is de hardheid van de houtskool behoorlijk verschillend. De zachte variant is de zwartste, de hardere soorten neigen meer naar donkergrijs. We kennen houtskool in allerlei vormen.




Het bekendste zijn de staafjes houtskool die u koopt in een langwerpig doosje of een kunststof kokertje. Houtskool is in allerlei diktes verkrijgbaar. Met de dunnere variant tekent u ongeveer als met een potlood. Maar pas op: De minste of geringste druk op het materiaal doet het onder uw vingers uiteen vallen.

Deze houtskoolstaafjes zijn vrijwel niet volledig te verwijderen. Door er met een ganzenveer overheen te gaan verwijdert u het losse materiaal, bijvoorbeeld als u het gebruikt om een schets te maken van iets wat u wilt gaan schilderen. Met kneedgum kunt u overtollig materiaal wegnemen maar gummen zoals u dat gewend bent met een normaal potlood en een gummetje kunt u echt helemaal vergeten.

Naast de houtskoolstaafjes bestaat er ook een potloodvorm. Deze heeft als grote nadeel dat het nauwelijks te slijpen is, tenzij men daar na heel veel oefenen en veel versleten potloden een zekere handigheid in heeft verkregen. Hebt u geen zin om u die handigheid eigen te gaan maken, maak dan gewoon gebruik van de houtskool staafjes.

Houtskool wordt ook nog wel eens verward met het veel hardere siberisch krijt. Dit laatste is nog zwarter dan houtskool. Zeker na enige tijd, als een groot aantal korrels heeft losgelaten, zal houtskool eerder grijs dan zwart worden. Bij Siberisch krijt blijft de zwartheid wel gehandhaafd.

Houtskool is ideaal materiaal voor een snelle schets, bijvoorbeeld bij modeltekenen. De ondergrond is daarbij, in tegenstelling tot bijvoorbeeld conté, van veel minder invloed. Hou er rekening mee dat houtskool verreweg het plezierigste werkt op grote vellen papier. En liefst wat grover of ruwer papier.  Dat betekent dat u dus over flink grote onderborden moet kunnen beschikken als u eenmaal met houtskool aan de gang gaat.

Snelle één minuutschets met houtskool
Snelle één minuutschets met houtskool

Houtskooltekeningen zijn heel kwetsbaar. Een tekening moet dan ook gefixeerd worden met speciale houtskoolfixeer. Hoewel sommige haarlaksoorten ook uitstekend voldoen en een fractie van de prijs zijn. Soms “pakt” de houtskool niet lekker meer op het papier, vooral na veel correcties. Dan doet even licht  fixeren vaak wonderen en kun je weer verder schetsen.

Hou altijd een doek of keukenpapier bij de hand om uw vingers aan af te vegen. Houtskoolvlekken in uw kleren zijn zeer hardnekkig. Pas na enkele keren wassen zullen ze meestal verdwenen zijn.


Lekker met houtskool schetsen naar model

Wilt u ook eens lekker met houtskool naar model schetsen? Maar ziet u op tegen de heisa van het inhuren van een model en werkt u liever in een kleine groep dan in een grote groep in een sfeerloos lokaal van een oude, afgekeurde school? Dan is "model met koffie" u op het lijf geschreven. Kijk hier voor meer informatie.

vrijdag 1 februari 2019

Doezelaar

Tekenen en schilderen | Doezelaar


Een doezelaar is een opgerolde papierstrook waarmee vrij precies geveegd kan wordt in houtskool tekeningen of andere tekeningen die met een vrij zacht materiaal zijn gemaakt.

Het effect van werken met een doezelaar is dat er minder harde afscheidingen ontstaan en de totaalindruk van het werk wat gladder wordt.

Het gebruik van zogenaamde doezelaars in de beeldende kunst is een belangrijke techniek. Deze wordt voornamelijk toegepast bij tekenen en schilderen. En vooral bij mediums zoals houtskool, pastel, grafiet en sommige soorten inkt. 
Een doezelaar is een cilindrische stomp gemaakt van papier, vilt of rubber, die wordt gebruikt om lijnen te verzachten, schaduwen te mengen en texturen te creëren. Deze handige gereedschappen kunnen worden gebruikt om subtiele overgangen te bereiken en om details te verfijnen in tekeningen en schilderijen.

Het gebruik van een doezelaar begint met het aanbrengen van de gewenste lijnen of schaduwen op het oppervlak met het meestal houtskool of pastel. Vervolgens wordt de doezelaar gebruikt om de toegepaste markeringen zachtjes te vervagen en te mengen. Dit proces kan worden herhaald totdat de gewenste gradatie van tonen en texturen is bereikt.

Het maken van je eigen doezelaars is een eenvoudig proces dat je de nodige flexibiliteit biedt. Het kan daarmee helpen bij het aanpassen van de grootte en vorm aan je specifieke behoeften.  

Benodigdheden:
1. Papier (bij voorkeur stevig tekenpapier)
2. Schaar
3. Potlood
4. Lijm (optioneel)

Stappen:

1. Kies een stukje stevig tekenpapier van de gewenste grootte en knip het in een rechthoekige vorm met behulp van een schaar. De grootte van de rechthoek hangt af van de gewenste grootte van je doezelaar. Groter dan 10 x 10 centimeter is meestal niet praktisch. Het kan wel interessant zijn om met heel andere papiersoorten te experimenteren, bijvoorbeeld keukenpapier of toiletpapier.

2. Rol het papier stevig op vanaf een van de korte zijden van de rechthoek om een cilindrische vorm te vormen. Zorg ervoor dat de rol strak genoeg is, maar niet te strak, zodat je de gewenste controle hebt tijdens het gebruik van de doezelaar. Wil je een puntiger doezelaar, maak dan een rol vanaf één van de hoekpunten over de diagonaal van het papier.

3. Markeer het einde van de rol met een potlood om de gewenste lengte van de doezelaar te bepalen. Knip het overtollige papier af met een schaar.

4. Als je wilt, kun je de doezelaar versterken door lijm langs de naad van het opgerolde papier aan te brengen, onder het laatst opgerolde deel. Laat de lijm volledig drogen voordat je de doezelaar gaat gebruiken.

5. Optioneel kun je de uiteinden van de doezelaar een beetje puntig maken door ze voorzichtig te vormen met een schaar of met je vingers. Dit helpt bij het nauwkeuriger mengen.

Door je eigen doezelaars te maken, kun je niet alleen de grootte en vorm aanpassen aan je persoonlijke voorkeur, maar het biedt ook een kosteneffectieve oplossing voor kunstenaars die regelmatig werken met deze techniek. 
Experimenteer met verschillende materialen en vormen om te ontdekken welke doezelaars het beste werken voor jouw specifieke artistieke stijl en behoeften.

 

Fixatief

Tekenen en schilderen | Fixatief


Fixatief is een oplossing, doorgaans in schellak of alcohol, die op een tekening wordt verneveld om te voorkomen dat ze versmeren, vervegen of van de ondergrond afkorrelen. Wordt vooral toegepast bij houtskool-, krijt- en zacht pastelkrijttekeningen.

Volgens veel tekenaars kun je ook uitstekend een bus goedkope haarlak bij een grote en goedkope drogisterijketen halen omdat dit exact hetzelfde effect zou hebben. Op de korte termijn is dat zeker waar. Wat het effect op de langere duur zal zijn door vergeling en dergelijke zal de toekomst moeten leren
 


En nu verder....


Fixeren

Tekenen en schilderen | Fixeren


Onder fixeren verstaan we het bespuiten van een tekening met een soort verdunde vernis die fixatief wordt genoemd, zodat deze niet meer vlekt en/of afgeeft. Fixeren is absoluut noodzakelijk bij het werken met houtskool of pastel.

In plaats van fixatief wordt ook wel het veel voordeliger en alom verkrijgbare middel "haarlak" gebruikt maar dat is nog onvoorspelbaar qua verkleuren etc.

Dus geen haarlak gebruiken voor toptekeningen die lang bewaard moeten worden. Het is meer voor studies en schetsen



En nu verder....


Houtskool

Tekenen en schilderen | Houtskool


Natuurlijk tekenmateriaal

Houtskool is een tekenmateriaal op natuurlijke basis dat al sinds de prehistorie bekend is. Houtskool   wordt gemaakt door hout te verkolen.

Houtskool is in vele varianten te koop

Tegenwoordig is houtskool verkrijgbaar in vierkante en ronde stiften van verschillende diktes. De dunne stiften zijn geschikt voor wat fijner werk met meer details maar het probleem is wel dat het afbreekt als je er ook maar de geringste druk op uitoefent. Het springt dan alle kanten op en komt dan bij voorkeur op een stukje hoogpolig tapijt terecht waar je het nooit meer terugvindt.

De iets dikkere variant voldoet vaak ook goed. Zeker bij het maken van een schets op een groter doek is iets dikker materiaal nodig waar je houvast op hebt.

voorkomen van vieze vingers bij het tekenen met houtskool
voorkomen van vieze vingers bij het tekenen met houtskool


Vieze vingers voorkomen?

Sommige mensen hebben een hekel aan de vieze vingers die je nu eenmaal van het tekenen met houtskool krijgt. Daarom draaien ze een stukje aluminiumfolie om de houtskool zodat die niet meer afgeeft aan de vingers maar alleen aan het papier. Niet alle kunstenaars vinden dit prettig werken dus probeer altijd even uit wat u het beste bevalt.


houtskool is natuurlijk tekenmateriaal


Houtskool is ook als stiften en potloden verkrijgbaar

Er zijn ook geperste houtskoolstiften in de handel , waarbij het poeder van verkoold hout met een bindmiddel tot een stift wordt geperst. Ook verkrijgbaar is een in hout gehulde variant die verkocht wordt als houtskoolpotlood. Het is wat gemakkelijker te hanteren dan de dunne staafjes en je kunt toch details maken.

Fixeren van een werkstuk is noodzakelijk

Omdat houtskool een zacht en korrelig materiaal is, is het beslist nodig een tekening, nadat deze gereed is, goed te fixeren. Dat kan met fixatief. Dat is in spuitbussen, knijpflesjes en in flesjes met een los fixatiefspuitje verkrijgbaar.

Haarlak is een alternatief voor fixatief.

Maar we zouden niet graag de mensen de kost geven die gewone haarlak van een goedkope drogist gebruiken. Het werkt voor het moment prima. Maar de grote vraag is wel of het niet gaat verkleuren. Vooral vergelen van de lak ligt op de loer. Als we niet van plan zijn om onze kunstwerken de eeuwigheid te laten trotseren dan kun je het rustig wagen met die haarlak. Moet het langer bewaard worden dan zouden we zelf het risico niet nemen.

Zonder fixeren zal een houtskooltekening volledig verdwijnen

Fixeren van de tekening is beslist nodig omdat deze anders in de loop der tijden vrijwel volledig zal verdwijnen. Hoewel houtskool een diepzware indruk geeft heeft het die in de praktijk niet. Het is meer grijs. Wil je dieper zwart dan zal er vaak op Siberisch krijt of zwart contékrijt teruggegrepen moeten worden. Leg je die naast je houtskool, dan zie je pas goed het verschil en hoe grijs houtskool in de praktijk nu eigenlijk is.

Uitvegen doen we met een wiek, een doezelaar of gewoon met de vingers.

Houtskool wordt vaak uitgeveegd met een zogenaamde doezelaar of met een ganzenveer (ook wel wiek genaamd) om een meer egale vlakvulling te krijgen. Ook met de vingers gaat prima. Dat is dus wat minder geschikt voor kunstenaars die aluminiumfolie om de houtskoolstaafjes wikkelen.


verschillende lijndiktes met houtskool
Dikke en dunne lijnen zijn gemakkelijk te zetten met houtskool


Let u met houtskool tekenen wel even op uw kleding

Overigens is het troep als het ergens in je kleding komt. Reken er niet op dat je het in één keer wassen kwijt bent. Het is bijzonder hardnekkig op dat punt.

Modeltekenen met houtskool

Houtskool wordt veel gebruikt voor modeltekenwerk. Het werkt snel en zeker bij het schetsen van wat meer beweeglijke modellen of superkorte standen werkt dat wel zo prettig. Hier staat meer over modeltekenen met houtskool



En nu verder....



Kneedgom

Tekenen en schilderen | Kneedgom


Een kneedgom is een vettig soort gom waar allerlei vormen van te kneden zijn.

 Door de kleverige eigenschappen is kneedgom heel geschikt voor het verwijderen van houtskool, hoewel houtskool ook met dit kneedgom niet 100% te verwijderen valt.

Een techniek daarbij is om een vel tekenpapier eerst met houtskool zwart te maken en dan met kneedgom witte plekken te gaan maken. Dat doen we door het materiaal op de houtskool op het papier te drukken.

Werken met kneedgom kan een behoorlijk geklieder opleveren waarbij je niet bang moet zijn voor vieze handen en vlekken op je kleren. Houd altijd een stuk keukenpapier of iets vergelijkbaars bij de hand om je handen regelmatig aan af te kunnen vegen.

Vlekken van kneedgom met een hoeveelheid houtskool er in opgenomen zijn buitengewoon hardnekkig en nauwelijks weg te wassen. Let daar dus goed op.



En nu verder....


Olieverfsticks

Tekenen en schilderen | Olieverfsticks


Olieverfsticks zijn zowel een teken- als schildermateriaal. Ze combineren de rijkdom van olieverf met de vrijheid van pastelkrijt of houtskool.

Met de olieverfsticks kan men expressieve, vloeiende lijnen op de drager aanbrengen.

Sommige merken zijn thixotroop. Deze worden romiger van structuur als er lichte druk op wordt uitgeoefend en worden op de drager weer hard. De kleuren zijn even lichtecht als die van olieverf.

Olieverfsticks moeten niet met olieverf overschilderd worden, omdat er dan barsten in de bovenliggende lagen kunnen ontstaan.



En nu verder....


woensdag 30 januari 2019

Wiek

Tekenen en schilderen | Wiek


Een wiek is de benaming van een bundeltje ganzenveren of eendenveren dat op een punt met schellak bij elkaar gehouden wordt. Zie de afbeelding.

wiek gemaakt van ganzenveren

Deze wiek dient voor het wegvegen van overtollig houtskool van een tekening. Ook wordt de wiek wel gebruikt als een vrij grove doezelaar. Dat gaat op zich ook prima.

We gebruiken de term wiek dan ook in de betekenis van vleugel. Met de wieken van een windmolen heeft het uiteraard verder helemaal niets van doen.

Pas op de kat als u uw wiek heel wilt houden

Heeft u een kat in huis? Uit ervaring is mij bekend dat deze gezellige huisdieren nogal hieper worden van de lucht van het bosje veren. Ze zullen echt alles in het werk stellen om de bron van deze verlokkende geur te vinden. En als het gelukt is zullen ze er alles aan doen om uw wiek grondig en zeer definitief te slopen. Goed opbergen dus.

Vervanging met een alternatief

Inmiddels is om een onbekende reden de wiek uit de winkel verdwenen. En moeten we dus gaan kijken naar een vervanging. Zelf heb ik goede ervaring met het volgende:

1. Neem een velletje keukenpapier;
2. Rol dat om een potlood;
3. Doe er bij het begin en het einde van het potlood een plakbandje omheen;
4. Wat buiten het potlood steekt dat scheur je na ongeveer een centimeter af;
5. De afgescheurde punt gebruik je in plaats van de ganzeveer / wiek 
5. Het ziet er dan ongeveer uit als op de foto en laat zich gemakkelijker hanteren dan de doezelaars uit de winkel, is mijn ervaring. Het haalt niet het gemak van de ganzeveer, maar je moet wat als je ze niet meer kopen kunt. 



En nu verder....


Siberisch krijt

Tekenen en schilderen | Siberisch krijt


Siberisch krijt is een geperste vorm van houtskool.

Siberisch krijt is stabieler dan houtskool, het brokkelt daardoor minder en het breekt niet zo snel

Het geeft minder af en is dieper en intenser zwart van kleur. Gewone houtskool wil nog wel eens meer naar grijs dan naar zwart neigen.

Siberisch krijt


Nadeel is dat houtskool in dunnere maten te krijgen is wat dan weer nettere lijnen oplevert in details.


En nu verder....