Tekenen en schilderen | Houtskool

Tekenen met houtskool heeft veel voordelen

Het simpelste tekenmateriaal dat er is. Maar niet te onderschatten

Houtskool is misschien wel het simpelste tekenmateriaal dat de natuur heeft voortgebracht. Het is niet anders dan verkoold hout. Afhankelijk van het gebruikte hout is de hardheid van de houtskool behoorlijk verschillend. De zachte variant is de zwartste, de hardere soorten neigen meer naar donkergrijs. We kennen houtskool in allerlei vormen.

Het bekendste zijn de staafjes houtskool die u koopt in een langwerpig doosje of een kunststof kokertje. Houtskool is in allerlei diktes verkrijgbaar. Met de dunnere variant tekent u ongeveer als met een potlood. Maar pas op: De minste of geringste druk op het materiaal doet het onder uw vingers uiteen vallen.

Deze houtskoolstaafjes zijn vrijwel niet volledig te verwijderen. Door er met een ganzenveer overheen te gaan verwijdert u het losse materiaal, bijvoorbeeld als u het gebruikt om een schets te maken van iets wat u wilt gaan schilderen. Met kneedgum kunt u overtollig materiaal wegnemen maar gummen zoals u dat gewend bent met een normaal potlood en een gummetje kunt u echt helemaal vergeten.

Naast de houtskoolstaafjes bestaat er ook een potloodvorm. Deze heeft als grote nadeel dat het nauwelijks te slijpen is, tenzij men daar na heel veel oefenen en veel versleten potloden een zekere handigheid in heeft verkregen. Hebt u geen zin om u die handigheid eigen te gaan maken, maak dan gewoon gebruik van de houtskool staafjes.

Houtskool wordt ook nog wel eens verward met het veel hardere siberisch krijt. Dit laatste is nog zwarter dan houtskool. Zeker na enige tijd, als een groot aantal korrels heeft losgelaten, zal houtskool eerder grijs dan zwart worden. Bij Siberisch krijt blijft de zwartheid wel gehandhaafd.

Houtskool is ideaal materiaal voor een snelle schets, bijvoorbeeld bij modeltekenen. De ondergrond is daarbij, in tegenstelling tot bijvoorbeeld conté, van veel minder invloed. Hou er rekening mee dat houtskool verreweg het plezierigste werkt op grote vellen papier. En liefst wat grover of ruwer papier. Dat betekent dat u dus over flink grote onderborden moet kunnen beschikken als u eenmaal met houtskool aan de gang gaat.

Snelle één minuutschets met houtskool

Houtskooltekeningen zijn heel kwetsbaar. Een tekening moet dan ook gefixeerd worden met speciale houtskoolfixeer. Hoewel sommige haarlaksoorten ook uitstekend voldoen en een fractie van de prijs zijn. Soms “pakt” de houtskool niet lekker meer op het papier, vooral na veel correcties. Dan doet even licht fixeren vaak wonderen en kun je weer verder schetsen.

Hou altijd een doek of keukenpapier bij de hand om uw vingers aan af te vegen. Houtskoolvlekken in uw kleren zijn zeer hardnekkig. Pas na enkele keren wassen zullen ze meestal verdwenen zijn.

Lekker met houtskool schetsen naar model

Wilt u ook eens lekker met houtskool naar model schetsen? Maar ziet u op tegen de heisa van het inhuren van een model en werkt u liever in een kleine groep dan in een grote groep in een sfeerloos lokaal van een oude, afgekeurde school? Dan is "model met koffie" u op het lijf geschreven. Kijk hier voor meer informatie.

Houtskoolschets van een zittend model

En nu verder....

Wilt u zelf een met tekenen en schilderen kennismaken?

Gewoon doen. Het is hardstikke leuk

Wilt u meer weten over perspectief?

Wilt u meer met compositie doen?

Wilt u naar levend model gaan tekenen?

Zoekt u verder nog andere begrippen?

Zoekt u begrippen uit de kunstgeschiedenis?

vrijdag 1 februari 2019

Houtskool

Tekenen en schilderen | Houtskool

Natuurlijk tekenmateriaal

Houtskool is een tekenmateriaal op natuurlijke basis dat al sinds de prehistorie bekend is. Houtskool wordt gemaakt door hout te verkolen.

Houtskool is in vele varianten te koop

Tegenwoordig is houtskool verkrijgbaar in vierkante en ronde stiften van verschillende diktes. De dunne stiften zijn geschikt voor wat fijner werk met meer details maar het probleem is wel dat het afbreekt als je er ook maar de geringste druk op uitoefent. Het springt dan alle kanten op en komt dan bij voorkeur op een stukje hoogpolig tapijt terecht waar je het nooit meer terugvindt.

De iets dikkere variant voldoet vaak ook goed. Zeker bij het maken van een schets op een groter doek is iets dikker materiaal nodig waar je houvast op hebt.

voorkomen van vieze vingers bij het tekenen met houtskool

Vieze vingers voorkomen?

Sommige mensen hebben een hekel aan de vieze vingers die je nu eenmaal van het tekenen met houtskool krijgt. Daarom draaien ze een stukje aluminiumfolie om de houtskool zodat die niet meer afgeeft aan de vingers maar alleen aan het papier. Niet alle kunstenaars vinden dit prettig werken dus probeer altijd even uit wat u het beste bevalt.

Houtskool is ook als stiften en potloden verkrijgbaar

Er zijn ook geperste houtskoolstiften in de handel , waarbij het poeder van verkoold hout met een bindmiddel tot een stift wordt geperst. Ook verkrijgbaar is een in hout gehulde variant die verkocht wordt als houtskoolpotlood. Het is wat gemakkelijker te hanteren dan de dunne staafjes en je kunt toch details maken.

Fixeren van een werkstuk is noodzakelijk

Omdat houtskool een zacht en korrelig materiaal is, is het beslist nodig een tekening, nadat deze gereed is, goed te fixeren. Dat kan met fixatief. Dat is in spuitbussen, knijpflesjes en in flesjes met een los fixatiefspuitje verkrijgbaar.

Haarlak is een alternatief voor fixatief.

Maar we zouden niet graag de mensen de kost geven die gewone haarlak van een goedkope drogist gebruiken. Het werkt voor het moment prima. Maar de grote vraag is wel of het niet gaat verkleuren. Vooral vergelen van de lak ligt op de loer. Als we niet van plan zijn om onze kunstwerken de eeuwigheid te laten trotseren dan kun je het rustig wagen met die haarlak. Moet het langer bewaard worden dan zouden we zelf het risico niet nemen.

Zonder fixeren zal een houtskooltekening volledig verdwijnen

Fixeren van de tekening is beslist nodig omdat deze anders in de loop der tijden vrijwel volledig zal verdwijnen. Hoewel houtskool een diepzware indruk geeft heeft het die in de praktijk niet. Het is meer grijs. Wil je dieper zwart dan zal er vaak op Siberisch krijt of zwart contékrijt teruggegrepen moeten worden. Leg je die naast je houtskool, dan zie je pas goed het verschil en hoe grijs houtskool in de praktijk nu eigenlijk is.

Uitvegen doen we met een wiek, een doezelaar of gewoon met de vingers.

Houtskool wordt vaak uitgeveegd met een zogenaamde doezelaar of met een ganzenveer (ook wel wiek genaamd) om een meer egale vlakvulling te krijgen. Ook met de vingers gaat prima. Dat is dus wat minder geschikt voor kunstenaars die aluminiumfolie om de houtskoolstaafjes wikkelen.

Dikke en dunne lijnen zijn gemakkelijk te zetten met houtskool

Let u met houtskool tekenen wel even op uw kleding

Overigens is het troep als het ergens in je kleding komt. Reken er niet op dat je het in één keer wassen kwijt bent. Het is bijzonder hardnekkig op dat punt.

Modeltekenen met houtskool

Houtskool wordt veel gebruikt voor modeltekenwerk. Het werkt snel en zeker bij het schetsen van wat meer beweeglijke modellen of superkorte standen werkt dat wel zo prettig. Hier staat meer over modeltekenen met houtskool