Conté en contépotloden | Er zijn nogal wat soorten potloden, conté hoort tot de bekendste

Tekenen en schilderen | Potloden 

Er zijn nogal wat soorten potloden, conté hoort tot de bekendste

Conté en contépotloden

In een eerder artikel hebben we al eens gekeken naar de mogelijkheden van potloden. We hebben daarbij gezien dat er nogal wat verschillende soorten potloden bestaan. Kleuren, hardheid, dikte. Er zijn vele varianten.

Maar naast deze meer algemene potloden vinden we ook allerlei speciale potloden terug die vaak hun eigen toepassingsgebied kennen.  We zullen er een aantal van behandelen.

Een doos contépotloden

Contépotloden

Evenals bij potloden bestaat conté vooral uit grafiet. Het voornaamste verschil tussen conté en potloden zit hem in het gebruikte bindmiddel. Conté geeft daardoor een duidelijker intens zwarte kleur. Potloden hebben vaak moeite met grijs. Die hebben net als houtskool de neiging om meer een donkergrijze kleur te produceren. Naast zwart en grijs vinden we ook verscheidene rood- en bruintinten terug hij de conté staafjes en potloden. Zie de afbeelding voor een doos contépotloden.

Evenals dat bij potloden het geval is worden er verschillende hardheden bij contékrijt gebruikt.

Pierre Noire

Maar we komen conté ook tegen in speciale potloden. Deze hebben zelfs speciale namen. Bijvoorbeeld  “Pierre Noire”. Een Pierre Noire is een speciaal contépotlood met een werkelijk roetzwarte stift. Pierre Noire  is verkrijgbaar in verschillende hardheden. Voor tekenwerk zullen we vooral gebruik maken van de wat zachtere varianten. De harde soorten voelen vaak wat "krasserig" aan en dat tekent niet echt lekker.

Verwijderen van conté is lastig

Deze zachte contépotloden worden vooral gebruikt op wat zachter en vooral ook grover papier, Dat wordt gedaan omdat conté daarop gewoon mooier op tot zijn recht komt. Contékrijt of -potlood is niet gemakkelijk meer te verwijderen als we dat zouden willen. Uitgommen zoals normaal potlood leidt in het algemeen tot een grote grijze vlek die steeds hardnekkiger wordt.

Het gebruik van doezelaars bij conté

We kunnen wel gebruik maken van een doezelaar om Contékrijt of -potlood wat uit te wrijven (ook uw vingers zijn heel handige doezelaars. Maar let goed op dat u ze niet afveegt aan lichte kleding). En  kneedgum kan gebruikt worden om overtollige hoeveelheden te verwijdere. Maar ook dan zult u eenmaal gezette lijnen niet of nauwelijks meer kunnen verwijderen.

Carbone potlood

Dan is er nog het hardere Carbone potlood. Het carbone potlood tekent eveneens zeer zwart maar is absoluut niet meer te verwijderen. Die zekerheid heb je dan in elk geval als tekenaar.  Carbone potlood is dus alleen voor tekenaars die in één keer een lijn zetten. En die dan ook laten staan. Voor mensen die graag eindeloos corrigeren, peuteren en bijwerken is Carbone potlood absoluut onbruikbaar materiaal.

Wit contékrijt

De witte variant van contékrijt bestaat vooral uit krijt. De witte variant is heel geschikt om te tekenen op donker papier, tot zelfs zwart aan toe. Witte conté is enigszins te bewerken met een kneedgum maar verwacht daar ook weer niet al te veel van. Wit is heel bruikbaar om bepaalde kleuren wat af te zwakken of bepaalde donker/licht contrasten eens wat te versterken. Ook zogenaamde "hoge lichten" om een glanzend oppervlak aan te geven kun je er vaak goed mee maken. Kwestie van veel oefenen.

Hulplijnen en dergelijke gewoon lekker laten staan

Ook hier geldt, dat een contélijn die eenmaal op papier staat, daar ook blijft staan. Wat overigens geen enkel probleem hoeft te zijn. Heel veel kunstenaars laten hulplijnen en onderlijnen in een tekening of schilderij gewoon staan. Het is meer een kwestie van wennen en vooral beginnende tekenaars en schilders zijn wat dat betreft vaak veel te precies.

Sanguine- en sepia-potloden

Tot slot van deze behandeling van de Conté potloden hebben we nog de bruin gekleurde Sanguine- en sepia-potloden. Hierbij zijn er bepaalde metaaloxiden door het tekenmateriaal gemengd. Het resultaat daarvan is dat er een bruine of roestkleurige tint verkregen wordt. Het bruine krijt geeft een heel eigen, wat klassieke sfeer aan een schets. De ene persoon vindt die wat klassieke of volgens anderen "ouderwets" kleur prachtig. En een ander vindt het vreselijk. Gelukkig maar! Want wat zou het saai zijn als we allemaal hetzelfde mooi zouden vinden. Ook deze Sanguine- en sepia-potloden zijn weer enigszins te bewerken met een kneedgum en ook nauwelijks tot niet te verwijderen.

Naast de contépotloden kennen we het nog in de vorm van een soort krijtjes en stiften. Deze vierkante stiften worden ook wel carré’s genoemd. Deze carré's en zijn in dezelfde zwart, grijs en bruinkleuren te krijgen als de potloden.

Conté is minder geschikt voor beginners

Conté is beslist geen echt gemakkelijk materiaal voor de beginnende tekenaar. Het oogt weliswaar al snel spectaculair, maar het grote gebrek aan correctiemogelijkheden zal voor de beginnende tekenaar toch een probleem zijn. Begin dus eerst met houtskool of gewone potloden. Hebt u die technieken en materialen lekker onder de knie, stap dan pas daarna over naar conté potlood.

En nu verder....

Wilt u zelf een met tekenen en schilderen kennismaken? 

Gewoon doen. Het is hardstikke leuk 

Wilt u meer weten over perspectief?

Wilt u meer met compositie doen?

Wilt u naar levend model gaan tekenen? 

Zoekt u verder nog andere begrippen?

Zoekt u begrippen uit de kunstgeschiedenis?

Tekenen met inkt | Een fijne manier om zowel grote lijnen als details vast te leggen

Tekenen en schilderen | Tekenen met inkt 

Een fijne manier om zowel grote lijnen als details vast te leggen

Te gebruiken materiaal

Inkt is van oudsher natuurlijk bedoeld om mee te schilderen. Voor de ouderen onder ons heeft het schrijven met inkt met een kroontjespen beslist nog wel herinneringen. Een inktpotje in je tafeltje op de lagere school en dan maar zo mooi mogelijk schrijven. Dit is later vervangen door de ballpoint en dus ook nooit meer teruggekomen, behalve bij liefhebbers van kalligrafie. En om te tekenen natuurlijk. Want ook daar is inkt uitermate geschikt voor. Vaak ook nog gecombineerd met aquarelverf. Dat kan heel bijzondere effecten geven.

Tekeninkt kan zowel gebruikt worden om te tekenen met inkt als om er in een verdunde vorm mee te schilderen. Het gaat zich dan gedragen als een soort van aquarel….

We gebruiken om te tekenen met inkt meestal een combinatie van verschillende inkten, diverse pennen, rietpennen en zachte penselen.

tekening van een "kaardebol" met inkt en rietpen

Tekeninkt is soorten en kleuren

Er zijn vele soorten tekeninkt in de handel in allerlei kleuren, waarbij zwart waarschijnlijk de meest gebruikte is. Van de zwarte inkten is de zogenaamde Oost-Indische inkt één van de bekendere is. Sommige soorten tekeninkt zijn watervast, andere inktsoort blijven gevoelig voor vocht, ook nadat ze eerder al opgedroogd waren.  Alle soorten inkt kunnen gemengd met water worden opgebracht. Maar de watervaste soorten zijn niet meer oplosbaar nadat ze eenmaal opgedroogd zijn. Dat zorgt er wel weer voor dat je ze later met bijvoorbeeld aquarelverf in kunt kleuren, zoals in onderstaand voorbeeld:

Tekening in Oostindische inkt, met aquarelverf ingekleurd.

Roet is vaak de basis

Het hoofdbestanddeel van de meeste inkten is roet. Een bekende vorm is de al genoemde Oost-Indische inkt. Deze inkt laat zich prima verwerken met pen, rietpen en penseel en voor meer technische tekenaars bestaan er ook speciale Oost-Indische inkt pennen die qua dikte instelbaar zijn.
In onverdunde vorm is het zeer zwart maar het kan met water verdund worden waardoor er een meer grijze kleur gaat ontstaan.

kaardebol met pen en inkt getekend

Oost-Indische inkt

De meest bekende uitvoering van Oost-Indische inkt zijn de kleine flesjes met een soort van pijpje in de dop. Hier kunnen pennen mee gevuld. Er bestaat ook een vaste vorm van Oost-Indische inkt die steeds in water gedompeld moet worden en die dan als een soort tekenstift werkt.

Tot slot is er de vaste vorm van Oost-Indische inkt die er uitziet als een blokje. Hier dienen we materiaal vanaf te krabben en met water aan te maken om inkt te krijgen. Gezien het feit dat de flesjes niet duurder zijn is deze variant van Oost-Indische inkt echt iets voor de liefhebbers van vuile vingers.

Afwijkende kleuren

Behalve deze zwarte inkt bestaat er ook inkt in sepia en sanguinekleuren. Hoewel er speciale effecten mee bereikt kunnen worden is het goed om in de gaten te houden dat deze inkten niet erg kleurecht zijn. De houdbaarheid van tekeningen die ermee gemaakt zijn, is dan ook niet lang. In elk geval zullen ze in een goed lichtdichte map bewaard moeten worden, liefst in een donkere lade. Direct zonlicht zal al snel dodelijk zijn voor dit soort inkten en ze volledig doen verdwijnen.

Het resultaat van tekenen met inkt

Vele varianten tekeninkt in de handel

Veel merken tekenmaterialen hebben een gekleurde inkt in hun assortiment, meestal onder verschillende namen. Er bestaan watervaste maar ook niet watervaste varianten zoals de bekende gekleurde ecoline inkten. Deze ecoline inkten zijn transparant en heel goed onderling mengbaar.

Ook deze ecoline inkt is niet lichtecht en dus niet geschikt om aan de wand te hangen. Werkstukken die gemaakt zijn met ecoline moeten ook bij voorkeur in mappen in het donker worden bewaard.

Het wassen van inkt

Ook is een bekende techniek het wassen waarbij inkt zeer sterk met water wordt verdund waardoor licht grijstinten ontstaan. Zie hieronder voor een voorbeeld van gewassen inkt.

Handige tekenpen met een  ingebouwd inktreservoir

Tot slot bestaat er nog een soort tekenpen met een klein kwastje aan het einde en een ingebouwd inktreservoir. Door licht in de pen te knijpen stroomt er inkt naar het ingebouwde penseel. Ze vragen enige handigheid om er mee te werken maar dan zijn ze heel plezierig in het gebruik. 

Zie onderstaande afbeelding voor een voorbeeld van een dergelijke pen.

Tekenpen met ingebouwd inktreservoir

Tekenen met inkt  is ideaal voor experimenten

Inkt is een simpel en relatief goedkoop materiaal dat zich dus uitstekend leent voor experimenten, zowel met het papier als met de gereedschappen waarmee we de inkt opbrengen.

Voor de liefhebbers is het ook mogelijk om bijtmiddelen als bijvoorbeeld chloor of bleekwater te gebruiken dat opmerkelijke effecten geeft.

Correcties zijn meestal niet of nauwelijks mogelijk dus probeer alles zoveel mogelijk in één keer te doen. Het wordt meestal niet beter van correcties en eindigt meestal in de prullenbak. En dat is dan weer zonde van onze eerdere inspanningen, nietwaar.

Tekenen met inkt is leuk en houd het dus leuk.

En nu verder....

Wilt u zelf een keertje met tekenen en schilderen kennismaken? 

Gewoon doen. Het is heel leuk 

Wilt u meer weten over perspectief?

Wilt u meer met compositie doen?

Wilt u naar levend model gaan tekenen? 

Zoekt u verder nog andere begrippen?

Zoekt u begrippen uit de kunstgeschiedenis?